News

"زمستان "66 و "خشكسالي و دروغ" نام دو نمايش موفق در نمايش‌هاي اجرا شده سال جاري مي‌باشد. "زمستان 66 " پر فروش‌ترين و پربيننده‌ترين نمايش امسال عنوان گرفت و "خشكسالي و دروغ" نيز مي‌رود كه ركورد فروش و تعداد تماشاگران زمستان 66 را از آن خود كند. اين دو نمايش هردو به كارگرداني محمد يعقوبي و بازيگران بنام تئاتر و سينما به روی صحنه رفت. طراحي، مهندسي صدا و سرپرستي صدای هر دو نمايش به عهده شركت شهر صداي پارسيان قرارگرفت که هريك پروژه‌اي كم نظير در تاريخ تئاتر كشورمان بود.

زمستان 66 گوشه‌اي از طلاتم‌ها و دلهره‌هاي زمستان 1366 تهران كه ناشی از بمباران‌هاي جنگ تحميلي بود مي‌كرد. اين نمايش در سال 1376 نيز اجرا شده بود، اما جلوه‌هاي صدايي اثري بر ذهن مخاطب نگذاشته بود. شهر صداي پارسيان مامور شد و متعهد شد به زنده كردن خاطرات آن روزگار از درون وجود تماشاگران این نمایش

. قدم اول انتخاب جلوه صدايي مناسب بود. صداي انفجار در اين نمايش بيش از ده بار بايد پخش مي‌شد که هر بار مي‌بايست هويت و پيام جداگانه‌ي خود را داشته باشد. ساخت اين جلوه‌ها از لايه‌بندي هشت لايه‌اي جلوه و تقويت باس(Bass) از طريق اكولايز (EQ) كردن و همچنين تغيير گام صدا (Pitch Shift) در بعضي لايه‌ها رو به پايين بود. عمل اخير باعث تشديد فركانس‌هاي بم و رزنانس بيشتر و مملوس‌تر در اين حوزه شنوايي مي‌شد. به گونه‌اي كه صفحه ديافراگم بلندگو فشار هواي بيشتري را ايجاد و جابجا مي‌كرد. بعد از ساخت جلوه‌ها نوبت به آرايش بلندگو ها رسید. دو بلندگوي 15 اينچ به صورت استريو (stereo) در جلوی تماشاگران و دو بلندگوي عقب 12 اينچ در پشت و دو بلندگوي دبل ساب ووفر (sub woofer) دبل 12 اينچ (جمعا چهار درایور ساب) نيز در زير تماشاگران نصب شد. از آنجا كه سيستم صوتي تئاتر شهر امكان پخش صدا به صورت دالبي سوراند(Dolby surround) را نداشت و خرید آن نیز براي گروه نمايش با توجه به درآمد محدود و نامطمئن بسيار پر گزاف مي‌نمود، لذا سيستم بدين صورت طراحي شد. دو بلندگوي جلو روي panچپ (pan معمولا وظيفه‌ي تغيير جهت صدا به چپ يا راست را دارد که در این نمایش تبدیل به جلو و پشت شد) و دوبلندگوي عقب روي pan راست قرارگرفت. بدين صورت"چپ" را براي خودمان "جلو"ي تماشاگران و راست را " پشت" تماشاگران تعريف كرديم. يعني وقتي جلوه ای پخش مي‌شد و صدا به تدريج از راست به چپ تغيير مي‌‌‌‌‌‌‌كرد به تماشاگر اين حس منتقل مي‌شود كه انفجار در پشت سر او اتفاق افتاده و طنين آن رفته رفته از او عبور كرده و به جلو مي‌رسد. "ساب" ها نيز باعث تشديد دو چندان اين فضا در بعضي از صحنه‌ها و حتی باعث پريدن مختصر تماشاگران از جاي خود مي شدند! براي ايجاد احساس آن زمان و به يادآوري خاطرات انفجارهای زمان بمباران تهران دو عدد پنجره بزرگ 5/1متر در 5/1متر در يك قاب فلزي و به صورت معلق با پيچ‌هاي نيمه باز در جلوي هريك از ساب‌ها قرارداده شد. بعداز پخش هر يك از انفجارها اين شيشه‌ها به لرزه مي‌افتادند و خاطره لرزش شيشه‌ها در آن روزگار را تداعي مي‌كردند. مقدار لرزش آن نيز بنا به جلوه و حجم آن تغيير مي‌يافت. اين طراحي صدا از عوامل بسيار مجذوب كننده تماشاگران شد و در جرايد مرتبط نيز نقدهايي مثبت از اجراي موفق اين نمايش به لحاظ جلوه‌هاي صدايي چاپ و منتشر شد.

در پروژه‌ي" خشكسالي و دروغ" كار كاملا متفاوت بود. نمايش دراماتيك و اجتماعي از چالش‌هاي احساسي ميان يك زن و شوهر. اين نمايش نيز در سال 1388 به روي صحنه رفته بود. اما اين بار در تماشاخانه ايرانشهر در يك سالن 400 نفري كه پنج برابر سالن قبلي ظرفيت داشت به روي صحنه مي‌رفت. لذا مي‌بايست از هر لحاظ قوی تر و جذابتر مي‌نمود. اين نمايش در بين هر صحنه نريشن‌هايي(Narration) داشت كه توسط هريك از چهاربازيگر كار گفته و پخش مي‌شد. البته صداها به صورت از پيش ضبط شده بودند. اما نوع گفتار آن‌ها و چگونگي پخش آن نياز به طراحي مجدد داشت. بعد از ضبط صداها در استوديوي شهر صداي پارسيان و تركيب آن با موسيقي آهنگساز نوبت به آرايش صداها مي‌رسيد. بعد از بررسی تماشاخانه و تعداد محدود بلندگوهای موجود در آن و کیفیت بسیار پایین آنها، سيستم به صورت سيستم چهار بلندگو تغيير يافت. دو بلندگو در جلو به صورت استريو (سیستم دو باندی چپ و راست) و دو بلندگو در عقب باز هم به صورت استريو.

هريك از بلندگوها به اين صورت نام گذاري شد. "جلو چپ"، "جلو راست"،"عقب چپ" و "عقب راست" يك سيستم ساروند ناقص (بدون (center. با اين صورت با استفاده از دوCD Player كه هريك به بلندگوهاي "جلو" و " پشت" به صورت مجزا به آن متصل بود امكان پخش صداها به صورت مجزا روی هر بلندگو فراهم مي‌آمد. در بعضي از بين صحنه‌ها صداي هركدام از بازيگران به‌صورت مجزا از تنها يك بلندگو پخش مي‌شد و در بعضي از بين صحنه‌ها نيز صداها در تقابل قرار مي‌گرفتند و حالتي بحث گونه از گوشه‌هاي مختلف تماشاخانه را ايجاد مي‌كردند. مهمترين نكته در پخش صداها در چنین آرايشی، آرایش مناسب صداها بر روي نرم افزار تدوین صدا به لحاظ هريك از بلندگوها و سپس پخش از آن دو دستگاه پخش كننده به صورت كاملا هم زمان با دقت زير 200ميلي ثانيه بود. اين مشكل حادتر مي‌شد وقتي يك CD كمي بازي در مي‌آورد و به خاطر يك خط جزيي يا به لحاظ مشكل خود دستگاه يا رايت (Write) آن به اصطلاح كمي مي‌پريد. در اتاق فرمان دو CD خوانTascam و Denon وجود داشت كه اختلاف صداي Tascam و دقت آن چندين پله از Denon فاصله داشت كه طبعا باعث انتخاب Tascam در پخش آواها می شد. در اين نوع آرايش بلندگويي امكان ساروندی هرچند ناقص هم پيش آمد. يعني كافي بود صداها براي جلوه‌اي مانند "چرخش صدا" در سالن، در جهت عقربه‌هاي ساعت از بلندگوي" جلو راست" پخش شود و بعد به تدریج fade out بشود (کاهش تدریجی حجم صدا) و سپس در بلندگوي"عقب چپ" fade inبشود ( افزایش تدریجی حجم صدا) و به همين ترتيب. بدين صورت در يكي از بين صحنه‌ها كه صداي قدم زدن و وارد شدن زني قرار بود پخش شود، آن صدا ابتدا از بلندگوي "چپ عقب" به بلندگوي "عقب راست"، و بعد به بلندگوي "جلو راست "، و سپس به بلندگوي "جلو چپ" منتقل شد و اين حركت را تداعي ‌كرد. بزرگترين كمك اين اتفاق تاريكي مطلق در بين صحنه‌ها و زمان پخش اين جلوه‌ها بود كه امكان تصور کامل ذهني تماشاگران را ایجاد می نمود.

در این دو نمایش بلندگوها، اکوالایزرها و میکسر ها از برند pro-sound کانادا استفاده شد كه به لحاظ كيفي جوابي عالي و شايسته‌اي براي طراحي صدا به اين دو نمايش داد. نمايش خشكسالي و دروغ با اين جمله اي كه برگرفته از دعاي داريوش اول كه در كتيبه‌‌هاي تخت جمشيد نقش بسته است نام گذاري شد كه" اهورا مزدا! اين كشور را از دشمن، از خشك سالي واز دروغ دور بدار" كه در برشورهاي نمايش روي كلمه "دور بدار" خطي قرمز كشيده شده و در زير آن تصحيح شده بود "نجات بده"! آمین!